Սահմանադրականն ընդդեմ Սահմանադրության

Կեղծված ընտրություներով եւ մարտի 1-ի սպանդով ապօրինաբար տիրանալով իշխանությանը, ներկա վարչախումբը միջազգային հարաբերությունների ասպարեզում ինքն իրեն ի սկզբանե դրեց այնպիսի խոցելի վիճակի մեջ, որն առաջացրեց Ղարաբաղյան հարցում աննախադեպ միջազգային ճնշումներ։ Նման իրավիճակում Սարգսյանի վարչախումբը հանդես եկավ ճգնաժամը կարգավորելու մի ծրագրով` այսպես կոչված "նախաձեռնողական" արտաքին քաղաքականության շրջանակներում։

Փետրվարի 2-ին ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը հանդիպել է Գերմանիայի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության պատվիրակությանը` Եվրոպայի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության փոխնախագահ Մարկուս Լյոնինգի գլխավորությամբ։

Հայ Ազգային Կոնգրեսն իր վրդովմունքն է հայտնում այն առիթով, որ քաղբանտարկյալ Սարգիս Հացպանյանին հնարավորություն չի տրվում մասնակցելու իր հոր հուղարկավորությանը։ Հայաստանի քրեակատարողական հիմնարկներում ընդունված կարգ է, որ նման դեպքերում կալանավորին անհրաժեշտ չափով արձակուրդ է ձեւակերպվում։ Արդեն ավելի քան երկու օր է, ինչ ձգձգվում են անհրաժեշտ ձեւակերպումները՝ առանց լուրջ պատճառաբանության, չնայած այս դեպքում որեւէ լուրջ պատճառաբանություն չի էլ կարող լինել։

Հայ Ազգային Կոնգրեսն իր ուրախությունն է հայտնում քաղբանտարկյալներից եւ մեկի՝ Մկրտիչ Սափեյանի ազատման առիթով, շնորհավորում նրա հարազատներին, մտերիմներին ու ընկերներին։ Միաժամանակ այս առիթով մենք արձանագրում ենք հետեւյալը։ Մկրտիչ Սափեյանն իր չգործած հանցանքի համար, բացարձակապես շինծու մեղադրանքով, կրեց դատավճռով սահմանված իր պատիժն ամբողջությամբ՝ մինչեւ վերջին ժամը։ Վարչախումբը անհնար համարեց հաշվի առնել ո՛չ նրա ազատամարտիկ լինելը, ստացած պարգեւները, պատերազմում առողջությունը կորցնելու եւ որեւէ այլ հանգամանք՝ նրան ավելու շուտ ազատելու համար։ Դրան հակառակ՝ «Առագաստ» սրճարանում 100-ից ավելի մարդկանց ներկայությամբ ու աչքի առաջ ծանրագույն հանցաաք գործած՝ բացառիկ դաժանությամբ անմեղ մարդ սպանած իրական հանցագործը ոչ միայն մեղադրյալի աթոռին չնստեց՝ արհամարհելով դատարանը, այլեւ նույն դատարանի որոշմամբ ստացավ ընդամենը երկու տարվա պայմանական պատիժ՝ մնալով ազատության մեջ։

Այսօր՝ հունվարի 28-ին լրանում է Հայաստանի Հանրապետության բանակի ծննդյան 18-րդ տարեդարձը, ինչի առթիվ Հայ Ազգային Կոնգրեսը շնորհավորում է բոլոր զինվորներին, երկրապահ կամավորներին, սպայակազմին, գեներալներին, ողջ հայ ժողովրդին։ Սրտանց շնորհավորում ենք նաեւ Հայաստանի բանակի կայացման եւ հաղթանակների գործում անուրանալի նպաստ բերած մեր քաղբանտարկյալ ընկերներին։

Անկախ պետականության կարեւորագույն հենասյուներից մեկը ծնունդ առավ ամենադժվարին պայմաններում, երբ երկիրը ներքաշված էր փաստական պատերազմի մեջ։ Նրա բաղադրիչները դարձան զորակոչի ենթակա երիտասարդները, գործող երկրապահ կամավորական ջոկատները, ինչպես նաեւ Խորհրդային Միության տարբեր ծայրերից Հայաստան վերադարձած մեծաթիվ հայազգի սպաները։ Բանակը, առաջին իսկ օրից դարձավ նորանկախ Հայաստանի իշխանության եւ ողջ ժողովրդի փայփայանքի առարկան, ինչը վճռական նշանակություն ունեցավ նրա առջեւ դրված բարդագույն խնդիրները պատվով կատարման համար։

Ինչպես եւ սպասվում էր, թափուր մնացած թիվ 10 ընտրատարածքում Աժ պատգամավորի ընտրությունում վարչախումբը կրկին ամբողջ թափով գործի դրվեց բռնությունների, ապօրինությունների եւ ընտրակեղծիքների իր մեքենան՝ մոբիլիզացնելով իր ողջ ռեսուրսները. 

- Օրենքի համապատասխան նորմի կոպիտ խախտմամբ ընտրության օրը դեկտեմբերի 26-ի փոխարեն նշանակվեց հունվարի 10-ին՝ հատուկ նկատի ունենալով դրան նախորդող 10-12 օրերի տոնական լինելը եւ այդ օրերին մամուլի բացակայությունը։
- Ընդդիմության գրանցված թեկնածու Նիկոլ Փաշինյանը ամբողջ ընթացքում ապօրինաբար պահվեց կալանքի տակ, ինչով նա զրկվեց անձամբ սեփական քարոզարշավին մասնակցելու հնարավորությունից։
- Ամբողջ ընթացքում բնակչությունը պահվեց տեղեկատվական շրջափակման մեջ. հեռուստաալիքները ոչ միայն հրաժարվեցին ընդունել ընդդիմադիր թեկնածուի քարոզարշավի հետ կապված որեւէ տեղեկատվություն հաղորդել, այլեւ ոչինչ չասացին կայանալիք ընտրության մասին ընդհանրապես։
- Ավազակային հարձակումներ կազմակերպվեցին ընդդիմադիր թեկնածուի նախընտրական քարոզչական նյութեր տարածող վստահված անձանց վրա։
- Ընտրական հանձնաժողովների անդամները, իրենց պաշտոնական պարտականությունները կատարելու փոխարեն, բացահայտ զբաղվել են իշխանական թեկնածուի համար ձայներ հայթայթելու գործով։

Դեկտեմբերի 27-ին տեղի է ունեցել բանդիտական հարձակում պատգամավորության թեկնածու Նիկոլ Փաշինյանի նախընտրական քարոզչության նյութերը բաժանող երիտասարդների խմբի վրա։ Որեւէ կերպ չկարողանալով հակազդել Նիկոլ Փաշինյանի հաղթական քարոզարշավին եւ հասկանալով, որ դրանով ընտրության ելքը կարող է կանխորոշված լինել, վարչախումբը ընտրությունից դեռ 15 օր առաջ արդեն իսկ աշխատեցնում է բռնության, քրեական տարրերի օգտագործման եւ ապօրինությունների իր մեքենան։ Իրականում, ի դեմս իշխանության, մեր դեմ ոչ թե քաղաքական ուժ է գործում, այլ քրեական հիմքի վրա համախմբված բանդա՝ ընդունակ սահմանելու լկտիության ու բարբարոսության նորանոր ռեկորդներ։

Դեկտեմբերի 28-ին, ժամը 14.00-ին Հայ ազգային կոնգրեսի կենտրոնական գրասենյակում տեղի կունենա Կոնգրեսի համակարգող Լևոն Զուրաբյանի և Նիկոլ Փաշինյանի նախընտրական շտաբի պետ Դավիթ Մաթևոսյանի և կենտրոնական գրասենյակի ներկայացուցիչ Վլադիմիր Կարապետյանի մամլո ասուլիսը։

Դեկտեմբերի 8-ին ՀՀ առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը հանդիպել է Մարդու իրավունքների հարցով Հայաստան-ԵՄ երկխոսության առաքելության հետ` ԵՄ նախագահող Շվեդիայի Մարդու իրավունքների հարցերով դեսպան Յան Աքսել Նորդլանդերի, ՀՀ-ում Շվեդիայի դեսպան Հանս Գուննար Ադենի, Եվրոպական հանձնաժողովի Արտաքին հարցերի տնօրինության Մարդու իրավունքների ստորաբաժանման տնօրեն Ռոլֆ Տիմանսի, ԵՄ արտաքին հարաբերությունների հարցերով գերագույն հանձնակատար Խավիեր Սոլանայի` մարդու իրավունքների գծով անձնական ներկայացուցիչ Ռիինա Կիոնկայի, Իսպանիայի Մարդու իրավունքների հարցերով դեսպան Սիլվիա Էսկոբարի և ՀՀ-ում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար Ռաուլ դե Լուցենբերգերի մասնակցությամբ։

Հինգ նախարարների (ներառյալ` ՀՀ արտգործնախարարի) դեկտեմբերի 1-ի համատեղ հայտարարությամբ, իսկ այնուհետեւ Աթենքում կայացած ԵԱՀԿ Նախարարական խորհրդի 56 երկրների կողմից որպես պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող հայտարարությամբ` Հայաստանի Հանրապետությունը ստորագրել է մի փաստաթղթի տակ, որում հանձն է առել արագորեն հասնել Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի կարգավորման հիմնական սկզբունքների շուրջ համաձայնության, որը հիմնված կլինի Հելսինկիի Վերջնական փաստաթղթի երեք սկզբունքի վրա՝

- ուժի կամ ուժի սպառնալիքի չօգտագործում,

- տարածքային ամբողջականություն,

- ժողովուրդների իրավահավասարություն ու ինքնորոշում։

Ս.թ. դեկտեմբերի 1-ին տեղի ունեցավ ՀՀ առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հանդիպումը ԱՄՆ Պետքարտուղարության Կովկասի եւ տարածաշրջանային հակամարտությունների տնօրեն Իթան Գոլդրիչի հետ։ Վերջինիս ուղեկցում էր Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Մարի Յովանովիչը։

Զրուցակիցները քննարկեցին Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը հարցերը եւ Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ հարաբերությունների ներկա փուլի զարգացումները։

Ս/թ նոյեմբերի 20-ին ՀՀ առաջին նախագահ, Հայ ազգային կոնգրեսի առաջնորդ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը հանդիպեց Լիտվայի արտգործնախարար Վիգաուդաս Ուշացկասին, ով նաև ներկայացնում է ԵՄ նախագահությունը: Հանդիպմանը մասնակցեց նաեւ Հայաստանում Լիտվայի դեսպան Ապուոկասը:

Հանդիպմանը քննարկվեցին Հայաստանում ժողովրդավարության խնդիրները, քաղբանտարկյալների ազատ արձակման հետ կապված հարցեր: Կողմերը անդրադարձան նաև հայ-թուրքական հարաբերություններին եւ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման հարցերին:

Ս/թ նոյեմբերի 20-ին ՀՀ առաջին նախագահ, Հայ ազգային կոնգրեսի առաջնորդ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն ընդունեց Եվրոպայի խորհրդի մոնիտորինգի «Ագոյի խմբի» ներկայացուցիչներին։ Պատվիրակությունը ղեկավարում էր ԵԽ-ում Ռումինիայի դեսպան Ստելիան Ստոյանը։

Զրուցակիցները քննարկեցին Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ հարաբերությունների ներկա փուլը եւ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման շուրջ վերջին զարգացումները։

Հայաստանի վարչական դատարանը բավարարեց «Հայկական Ժամանակ» թերթի գլխավոր խմբագիր, քաղբանտարկյալ Նիկոլ Փաշինյանի հայցն ընդդեմ ՀՀ ոստիկանության անձնագրային եւ վիզաների վարչության եւ պարտադրեց վերջինիս տալ համապատասխան տեղեկանք։

Մենք մոլորություն չունենք մտածելու, թե Հայաստանում արդարադատությունն սկսել է աշխատել։ Կասկած չունենք, որ իշխանությունը հաջորդ փուլերում ամեն ինչ անելու է, փորձելու է դիմել այլ ապօրինությունների՝ կանխելու համար Նիկոլ Փաշինյանի գրանցումը կամ հաղթանակը թիվ 10 ընտրատարածքում։ Տվյալ դեպքում վարչախումբը տեղի է տվել Կոնգրեսի ղեկավարության եւ հարցի պատասխանատուների գրագետ, ծավալուն ու բազմակողմանի աշխատանքի, մասնագետ իրավաբանների ճշգրիտ մարտավարության, միջազգային հանրության, ինչպես նաեւ հասարակական բուռն աջակցության առջեւ։ Մենք շարունակելու ենք այս խնդիրը պահել ուշադրության կենտրոնում եւ, մոբիլիզացնելով հասարակության ուժերը, ապահովելով դրա հնչեղությունը միջազգային ասպարեզում, հաղթահարելու ենք նմանօրինակ հնարավոր մյուս խոչընդոտները։

Իմ նախորդ ելույթում (18.09.2009) ես խոստացել էի մի այլ առիթով ավելի հանգամանորեն անդրադառնալ հայ-թուրքական արձանագրություններին։ Կարծում եմ, դրանց ստորագրման արդյունքում հստակեցված ներկա իրավիճակը հարմարագույն առիթն է այդ խոստումը կատարելու համար։ Ես կաշխատեմ զերծ մնալ զգացմունքային գնահատականներից եւ կատարվածն ու դրա հետեւանքները վերլուծել բացառապես քաղաքական տեսակետից։ Ստիպված եմ միայն զգուշացնել, որ ի հեճուկս մամուլի սպասումների, ելույթս ոչ թե ծրագրային է, այլ բացատրական, թեեւ չեմ ժխտում նաեւ ծրագրային ելույթի անհրաժեշտությունը։

* * *

Եւ այսպես, հակառակ Հայաստանում եւ Սփյուռքում ծավալված բողոքի տպավորիչ ցույցերին, Սերժ Սարգսյանը, ինչպես եւ սպասվում էր, այնուամենայնիվ ստորագրեց խնդրո առարկա վիճահարույց արձանագրությունները՝ ակնհայտորեն ղեկավարվելով ոչ թե պետական կամ ազգային շահերով, այլ արտաքին աշխարհում լեգիտիմություն ձեռքբերելու եւ սեփական իշխանությունը պահպանելու նպատակով։ Հայ եւ թուրք պատմաբանների հանձնաժողովի ստեղծման հարցում նրա դրսեւորած անհարկի զիջումը բավական է այս պնդումը անառարկելի համարելու համար, քանի որ որեւէ այլ նկատառումով դա ուղղակի անհնար է բացատրել։ Զարմանալու ոչինչ չկա. կար ժամանակ, երբ հայ թագավորները, համապատասխան ծառայությունների դիմաց, իշխանության տվչություն (ինվեստիտուրա) էին ստանում արաբներից, կար ժամանակ՝ մոնղոլներից, այժմ էլ ահա, Սարգսյանը տվչություն է ստանում Արեւմուտքից։